Najlepsze źródło wiedzy o Europie Wschodniej - podróże, biznes, kultura.

Białorusko- litewski spór o elektrownię atomową w Ostrowcu

Opublikowano w Polityka

Ostatnimi czasy litewskie władze na każdym poziomie (krajowym i międzynarodowym) publicznie oświadczają, iż budowa białoruskiej stacji atomowej w Ostrowcu niedaleko granicy z UE „niesie niebezpieczeństwo i nie odpowiada standardom międzynarodowym”.

Wydaje się, że apelując do innych krajów w tym i do UE o rezygnacje w przyszłości z dostaw energii elektrycznej z białoruskiej stacji litewscy politycy kierują się interesami gospodarczymi swego kraju i działają wbrew zasadom konkurencji. Wydaje się, że są to polityczne emocje i motywy  spowodowane są zbliżającą się kampanią wyborczą na Litwie.

Białoruś to państwo, które najwięcej ucierpiało w trakcie katastrofy jądrowej w Czarnobylu i stara się zapewnić najwyższy poziom bezpieczeństwa  budującej się elektrowni. Mińsk stara się powyższe zagwarantować poprzez otwartą współpracę z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej, Komisją Europejską, WANO i innymi instytucjami.

Podczas projektowania elektrowni została przeprowadzona wszechstronna ocena wpływu na środowisko oraz bezpieczeństwo obiektu zgodnie z Konwencją ESPOO (chodzi o Konwencję o ocenach oddziaływania na środowisko w kontekście transgranicznym sporządzona w dniu 25 lutego 1991 roku w Espoo). W pracach tych brali udział specjaliści z Polski, Austrii, Łotwy, Litwy i Ukrainy. Wszystkie kraje oprócz Litwy wyraziły zadowolenie z wyników tych ocen.

Strona Białoruska utrzymuje, że na różnych poziomach niejednokrotnie oferowała stronie litewskiej możliwość przeprowadzenia konsultacji z udziałem ekspertów w celu eliminacji obaw Wilna.

Litwa jednakże jest nieprzejednana i w ogóle nie uczestniczy w uzgadnianiu. Od 2013 r. litewskie władze nie biorą udziału w zorganizowanych w Ostrowcu konsultacji społecznych w sprawie budowy elektrowni atomowej (zaproszeni zostali przez stronę białoruską minister energetyki, środowiska, posłowie parlamentu).

W zakresie budowy elektrowni atomowej Białoruś ściśle współpracuje z Międzynarodową Agencją Energii Atomowej oraz stara się aktywnie korzystać ze wszystkich instrumentów Agencji. Przed uruchomieniem pierwszego bloku Białoruś ma zamiar przeprowadzić siedem misji oceniających. Najbliższa – ocena systemu kontroli bezpieczeństwa jądrowego i radiacyjnego (IRIS) zaplanowana jest do realizacji w październiku 2016 r.

Białoruś utrzymuje, że pozostaje otwarta na rozmowy merytoryczne, szczególnie z Litwą od której wciąż oczekuje odpowiedzi na propozycje współpracy w tym zakresie.

W wydanych komunikatach utrzymuje ona, że dostarczenie sprzętu do budowy elektrowni realizowane jest zgodnie z harmonogramem oraz terminami. Zleceniodawcą jest przedsiębiorstwo państwowe „Białoruska Elektrownia Atomowa” wraz z organami nadzorczymi i to one prowadzą kontrole jakości produkcji i sprzętu, jego odbioru i magazynowania.

Szkolenie kadry dla branży energetyki jądrowej odbywa się w ramach państwowego programu szkolenia kadry na okres 2008 -2020, który w 2013 roku został skorygowany zgodnie z propozycjami MAEA. W programie biorą udział cztery wyższe uczelnie Białorusi, już przygotowano ponad 500 specjalistów,  a studia kontynuuje około 800 studentów.

Sekretariat MAEA zaakceptował projekt współpracy technicznej na kolejny okres (2016-2017) „Wsparcie zasobów ludzkich i rozwój infrastruktury na korzyść oddania do eksploatacji pierwszej elektrowni atomowej”. Realizacja projektu zacznie się po rejestracji zgodnie z białoruskim ustawodawstwem. W kwietniu 2016 roku do MAEA został skierowany wniosek o przeprowadzenie analizy eksploatacji obiektu (Misja Pre-OSART).

Tags: Białoruś Litwa