Najlepsze źródło wiedzy o Europie Wschodniej - podróże, biznes, kultura.

Wspomnienie o Islamie Karimowie

Opublikowano w Polityka

 

Islam Karimov urodził się 30 stycznia 1938 r w Samarkandzie w rodzinie urzędniczej. Posiadał dwóch braci. O jego dzieciństwie wiadomo niewiele. W 1955 r. ukończył szkołę średnią a 1960 Środkowoazjatycki Instytut Techniczny.

Karierę zawodową rozpoczął jako pomocnik w Taszkienckiej Fabryce Maszyn Rolniczych («Ташсельмаш»). W 1961 r. został inżynierem.

Już w 1966 r. przeszedł do pracy w Biurze Planowania Uzbeckiej SRR, gdzie piastował funkcje specjalisty, starszego specjalisty, zastępcy przewodniczącego.

Kontynuował naukę, już w 1966 r. zakończył Taszkiencki Instytut Gospodarstwa Krajowego, gdzie uzyskał tytuł doktora nauk ekonomicznych.

W latach 1983- 1986 sprawował funkcję uzbeckiej SRR, przewodniczącego Wydziału Planowania SSR. W 1986 został wyznaczony na I sekretarza Obwodu Kaszkadyrinskiego Uzbeksitanu, gdzie wykazał się sporym talentem organizacyjnym. Silny charakter pozwolił mu zostać w 1989 r. I sekretarzem KC Komunistycznej Partii Uzbekistanu. W tym czasie był członkiem plenum Politbiura CK KPZR.

W dniu 24 marca 1990 r. został wybrany przez Radę Najwyższą Uzbeckiej SRR prezydentem. Od 13 listopada przewodniczył również Kabinetowi Ministrów Uzbeckiej SRR.

Pomimo, że początkowo opowiadał się za pozostaniem w ramach ZSRR, już 10 dni po referendum o Utrzymaniu ZSRR jako jeden z pierwszych prezydentów ogłosił proklamowanie republiki (w ten sam dzień również Kirgizja ogłosiła podobny wniosek).

W dniu 29 grudnia 1991 r. Rada Najwyższa Uzbekistanu potwierdziła tę decyzję, gdzie 90% głosów było „za”.

W 1 listopada 1991 odbył się zjazd Partii Narodowo- Demokratycznej, która wybrała Karimowa przewodniczącym Partii.

W dniu 29 grudnia 1991 wybrany został na prezydenta większością 86 % głosów. W referendum w 1995 r. pełnomocnictwo zostało przedłużone do 2000 roku.

Od początku walczył aktywnie z ekstremizmem islamskim. Już w 1990 odbył się na jego życie pierwszy zamach. Stało się to przyczyną reformy samorządu terytorialnego. W 1999 r. miał miejsce kolejny zamach- w jego okolicy eksplodował autobus. Prezydentowi nic się nie stało.

W głosowaniu w 2000 r. został wybrany na kolejną kadencję prezydencką z rezultatem prawie 92% głosów. Od 2001 r. stał się strategicznym sojusznikiem USA w walkach z talibami w Afganistanie. Wydał decyzję otwarcia na swoim  terytorium amerykańskiejbazy wojennej.

W referendum w 2002 r. w referendum przedłużono kadencję prezydenta do 7 lat.

Kolejne wybory były przeprowadzone w 2007 roku. Ostatnie wybory miały miejsce 29 marca 2015 r. w ich trakcie uzyskał prawie 90%.

Styl rządów Islama Karimowa może budzić w Europie wiele kontrowersji. Oceniając Islama Karimova trzeba jednak pamiętać o kilku rzeczach. Po pierwsze związki klanowe tradycyjnie w Uzbekistanie grają ogromną rolę. Po drugie zdecydowana większość mieszkańców wyznaje islam i zauważalna była radykalizacja społeczeństwa. Walka z radykalnym islamem wymagała współpracy z klanami.

Dodatkowym problemem były problemy z „dziedzictwem ZSRR”. Do najważniejszych zagrożeń należała gospodarka oparta na plantacjach bawełny oraz „przy okazji” otrzyamana katastrofa ekologiczna na niespotykaną nigdzie na świecie skalę w postaci zagłady Jeziora Aralskiego.

W ramach światowej wojny z terroryzmem umożliwił USA wybudowanie baz wojennych z których prowadzona była walka z talibami.

Problemem Uzbekistanu jest (i było) trudne sąsiedztwo- część państw jest radykalnie zislamizowanych. W krajach tych odbywają się regularnie rewolucje, przewroty, wojny. Bardzo często o charakterze religijnym. Z tego powodu Islam Karimov budował politykę opartą o współpracy zarówno z USA, jak i Rosją. Znacząca zmiana nastąpiła w trakcie radykalnych strajków w 2005 r. Zostały one stłumione. Zachód oraz USA uznały je za tłumienie opozycji, Islam Karimov za próbę zrealizowania na terytorium Uzbekistanu kolorowej rewolucji.

Taszkient przyłączył się do Euroazjatyckiego Obszaru Gospodarczego a polityka nabrała wyraźnie anty-amerykański charakter.

Pod koniec sierpnia pojawiły się pogłoski o śmierci prezydenta. Władze Uzbekistanu oficjalnie potwierdziły, że 2 września 2016 r. nastąpiła jego śmierć.

Był dwukrotnie żonaty. Osierocił syna oraz córki. Starsza córka Gulnara Karimowa jest dyplomatką, profesorką, założycielką i przewodniczącą Forum Kultury Uzbekistanu. Jest matką Islama Karimowa Jr.

Druga córka Lola Karimowa- Tiljajeva, również dyplomatka stała się znana dzięki swojej roli w rozwój sportu a także walki o prawa dzieci. Jest przedstawicielką Uzbekistanu przy Junesko.

Islam Karimow jest autorem kilku książek oraz kawalerem wielu nagród międzynarodowych w tym Orderu Zasługi I Stopnia przyznanego przez Polskę.

Tags: Azja Centralna Uzbekistan Islam Karimov